[.] Orphan Drugs#6: Anastasia

«Ακούγοντας κάποτε την πιο σπαρακτική, και μαζί την πιο όμορφη μουσική που άκουσα ποτέ μου, φανερώθηκε μπροστά μου η πέτρινη γέφυρα, η κομμένη στα δύο. Οι δύο πλευρές της έγερναν η μια κατά το μέρος της άλλης, και με μια απεγνωσμένη προσπάθεια έδειχναν τη μοναδική νοητή καμπύλη της καμάρας που δεν υπήρχε πια. Αυτή είναι η ακλόνητη κι αδιαπραγμάτευτη πίστη της ομορφιάς στον εαυτό της: Υπάρχει άδολη και ανόθευτη, αλλιώς δεν υπάρχει.»*

Επιλέγω να ξεκινήσω το Orphan Drug των Anastasia (η Anastasija στην μεταφορά της κυριλλικής στο λατινικό αλφάβητο) μ’ αυτό το (προφητικό) απόσπασμα του Ivo Andric όχι μόνο γιατί η γκρεμισμένη γέφυρα του Σεράγεβο έγινε ένα από τα σύμβολα των Γιουγκοσλαβικών πολέμων στις αρχές της δεκαετίας του 1990, εποχή που ήρθα σε πρώτη επαφή με την μουσική τους, ούτε γιατί ένα από τα τελευταία και καλύτερα κομμάτια τους, το Most (Γέφυρα στα σλάβικα) είχε τον ίδιο τίτλο με το διήγημα απ’ όπου είναι παρμένες οι παραπάνω σειρές, φανερά επηρεασμένο από αυτές., αλλά γιατί η ομορφιά υπάρχει στην μουσική των Anastasia σε κάθε της νότα όντας άδολη και ανόθευτη όπως την οριοθετεί ο Andric.

Από την δεκαετία του ’80 η αξέχαστη Βρωμιά, το καλό fanzine από την Πτολεμαΐδα μας προειδοποιούσε ότι κάτι πολύ καλό συμβαίνει στην μουσική εκεί ψηλά στα βόρεια σύνορά μας. Λίγα χρόνια αργότερα, και μέσα από την τραγωδία που θα πλήξει όλα τα κράτη αυτής της «κάποτε χώρας», θα μας φανερωθούν μουσικές, γραφή και τέχνη γενικότερα, που μόνο μέσα από τόσο οριακές και δύσκολες καταστάσεις τελικά μπορεί να γεννηθεί.

O Goran Trajkoski η φωνή των Anastasia, ξεκινάει εκείνη την δεκαετία στα Σκόπια, τους Saraceni ένα από τα πρώτα punk group της χώρας αλλά και της περιοχής γενικότερα, συνεχίζει με τους Padot na Vizantija, όπου για πρώτη φορά κάνουν την εμφάνισή τους ψήγματα ορθόδοξης εκκλησιαστικής μουσικής με φόντο αγχωτικούς μετα-punk ρυθμούς, για να τελειώσουν τα 80’s με την μουσική (και όχι μόνο) κολεκτίβα των Aporea που στην ουσία είναι και η πρώτη μορφή των Anastasia.

Μαζί του από την εποχή των Mizar, ο Zoran Spasovski στα ντράμς, για να προστεθεί στο τέλος ο Zlatko Origjanski στην κιθάρα, και εγένετο Anastasia. Έχει έρθει πια το 1990 οι Anastasia κυκλοφορούν το single Na Rjekah Vavilonskih με b-side το Premin στην Κροατική Dom Records, χωρίς φυσικά κανείς στην Ελλάδα να πάρει χαμπάρι τι γίνετε εκεί πάνω. Θα περάσουν τέσσερα χρόνια στα οποία ο κιθαρίστας τους με την βοήθεια των άλλων δύο θα κυκλοφορήσει 2 πολύ καλούς δίσκους (που θα μπορούσαν άνετα να λειτουργήσουν και ως soundtrack) με το όνομα Lola V. Stain, για να φτάσει το 1994 και η Poeta Negra, (πάλι ο Πάκης) σε καιρούς δύσκολους να κυκλοφορήσει στην Ελλάδα το πρώτο τους single, την ώρα που οι ίδιοι βγάζουν τον πρώτο τους μεγάλο δίσκο, το soundtrack της ταινίας Before the rain.Ένας από τους αγαπημένους μου δίσκους γενικά, και to καλύτερο score ταινίας που έχω ακούσει ποτέ.

Εδώ δεν χωράνε πια οι προσφιλείς για την μουσική τους εκείνα τα χρόνια χαρακτηρισμοί του Balkan, Dark, Byzantine, Psychedelic, Electro, Gothic, εδώ η μουσική μιλάει πέρα από είδη και οριοθετήσεις, κατευθείαν στην καρδιά, ομορφιά, άδολη και ανόθευτη όπως την φαντάζεται ο Andric.Ένα ταξίδι στην γειτονιά μας ναι, αλλά ο χωρόχρονος παραμένει άγνωστος με τον μύθο, την γη, και τον άνθρωπο, να είναι καταδικασμένα δεμένοι με τον δεσμό του αίματος. Δεν χρειάζεται να γνωρίζει κανείς ιστορία, ούτε να δει καν την ταινία, η μουσική πλάθει την ταινία μέσα στα κλειστά μάτια από μόνη της. Σε κάνει να ψυχανεμίζεσαι τις εικόνες σαν μια επερχόμενη βροχή

Η αλλοτινή φωνή της μεγάλης (όχι μόνο ηλικιακά) Vanja Lazarova σε παίρνει από το χέρι και σε πάει σε ένα μαγικό ακριβοθώρητο μέρος που λέγεται συγκίνηση στο Red and white και φυσικά στο αιώνιο μοιρολόι Death of Alexander, μια ασύλληπτη διασκευή σε ένα παλιό τραγούδι της χώρας τους. Το να ονοματίσεις και να περιγράψεις τέτοια μουσική το μόνο που κάνεις είναι να την χαραμίζεις. Καλύτερα να σωπαίνεις και να ακούς. Ο μαέστρος Dragan Dautovski με την γκάιντα και το καβάλ του, μαζί με αρκετούς ακόμη μουσικούς και…ψάλτες πλαισιώνουν τους Anastasia σ’ αυτή την μυσταγωγία. Δεν υπάρχει τίποτε περιττό σ αυτόν τον δίσκο, ούτε δευτερόλεπτο πόσο μάλλον κομμάτι, είναι η καρδιά της γης και η ανάσα του αέρα που φέρνει αυτή την μουσική από πολύ μακριά. Στο παρελθόν η στο μέλλον δεν έχει σημασία.

Τα νέα κάνουν γρήγορα τον κύκλο της Ευρώπης και τους ανοίγουν τις πόρτες για συναυλίες σε διάφορες χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας. Αξέχαστο παραμένει εκείνο το Μαρτιάτικο βράδυ του 1996 στον Μύλο όπου μπροστά σε ένα διψασμένο και υποψιασμένο κοινό (οι τελευταίες αναλαμπές του κόσμου της πρώτης εποχής των καταλήψεων και των αυτοδιαχειριζόμενων ραδιοφώνων στην πόλης) που αψηφούσε το πολεμοχαρή ρεύμα της εποχής, οι Anastasia έδωσαν ένα φοβερό live. Όταν δε ο Goran έβγαλε το ψαλτήρι στο Rivers of Babylon και άρχισε να ψέλνει τους στίχους οι αντιδράσεις του κοινού θύμιζαν κάτι μεταξύ punk rock συναυλίας και ιερής έκστασης…Κατάσταση που θα ζήλευε ακόμη και ο Eugene…

Δύο χρόνια μετά το Before the rain, κυκλοφορούν το CD-single Face/Burn στην Thirdear music, ένας προάγγελος του επόμενου άλμπουμ τους Nocturnal.Εδώ πια οι μηχανές του μοντέρνου κόσμου παίρνουν κεφάλι, συναγωνιζόμενες όμως πάντα με τους παλιούς και θρησκευτικούς ήχους.

Το 1997 η Ελληνική Libra music κυκλοφορεί μια συλλογή με τις πρώτες ακυκλοφόρητες ηχογραφήσεις τους, πολύ κοντά στην μουσική του Before the rain, ένα πολύ σκοτεινότερο alter ego του. «Ατμόσφαιρα άλλοτε επιβλητική και άλλοτε κατανυκτική, μια φωνή που φωτίζει το σκοτάδι, μελωδίες που λες και έρχονται μέσα απ’ την ομίχλη του χρόνου, ενορχηστρώσεις που κοιτούν το μέλλον, ορθόδοξες ψαλμωδίες, σλάβικος μυστικισμός, και ένας τίτλος που πρέπει να είναι από τους πλέον πετυχημένους στην ιστορία της μουσικής όσων αφορά την ακριβή περιγραφή ενός ήχου…» έγραφα κάποτε για αυτόν τον δίσκο.

Όμως οι Anastasia ακολουθώντας το ένστικτό τους και την αλήθεια της μουσικής τους βρίσκονταν ήδη άλλού. Προς τιμήν τους δεν ακολούθησαν την σίγουρη, πεπατημένη, και επιτυχημένη συνταγή του Before the rain, διχάζοντας κοινό και κριτικούς.

Το Face/Burn μας είχε προϊδεάσει, αλλά την βιομηχανική, ηλεκτρονική καταιγίδα του Nocturnal που ακολούθησε κανείς δεν μπορούσε να την φανταστεί. Με τον Coti K. πίσω από την κονσόλα, να φιλτράρει τους παγανιστικούς ήχους του group, και τους ψαλμούς της φωνής, στη νέα χιλιετία, και τους ίδιους τους Anastasia σε μεγάλες συνθετικές στιγμές σαν το σπαρακτικό O’ sea swallow me, το εκρηκτικό Thanksgiving Dream, και το ονειρικά νυχτερινό Bridge.

Δεν ήταν λίγοι αυτοί που νοσταλγούσαν τους «παλιούς Anastasia» μα τελικά έτσι δεν γίνεται με τους πραγματικά μεγάλους δίσκους όλων των συγκροτημάτων που αποφασίζουν να πάνε…100 βήματα παραπέρα? Η τεχνολογία της Δύσης συναντά τον Μυστικισμό της Ανατολής, μα το αποτέλεσμα δεν ενδείκνυται ως «ποιοτικό» ethnic άλλοθι για ψαγμένους τρέντουρες και δεσποινίδες με ανησυχίες. Το Nocturnal είναι μια τραχιά και μπάσταρδη αστική νυκτωδία που όμοια της δεν είχε ξανακουστεί μήτε ξανακούστηκε από τότε. Χώμα και νερό και ατσάλι.

Ακολούθησαν και πάλι πολλές συναυλίες, μέχρι το 2002 όπου χωρίς να ανακοινωθεί ποτέ επίσημα η διάλυση τους, οι Anastasia περνούν στην σιωπή. Και οι τρεις τους μέχρι σήμερα πειραματίζονται με διάφορα μουσικά σχήματα, με πλέον δραστήριο τον τραγουδιστή τους Goran Trajkoski που παράλληλα με της ηλεκτρονικές αναζητήσεις του με το όνομα GoTra, συμμετείχε στην επαναδραστηριοποίηση των Mizar, σε κείνο το φοβερό Terrible beauty is born άλμπουμ, συνθέτει συνεχώς μουσική για το θέατρο - πριν 2 χρόνια μέρος αυτής της δουλείας παρουσιάστηκε μέσα από το πολύ ενδιαφέρον project Circo Europia - ενώ πρόσφατα συνεργάστηκε με τον Alexander Veljanov στον τελευταίο του προσωπικό δίσκο.

Στα τέλη του περασμένου Δεκέμβρη, εντελώς αναπάντεχα κυκλοφόρησε ένας live δίσκος του group με τον εύγλωττο τίτλο Anastasia Live 1996-2001. Ακόμη και οι όρκοι σιωπής κάποτε -ευτυχώς- σπάνε λένε, η απλά ένας αργοπορημένος αποχαιρετισμός από ένα συγκρότημα που η μουσική του κάποιες φορές μοιάζει σαν να έρχεται από την αντίπερα όχθη?

«Στο τέλος, τέλος, όλα όσα υποδηλώνουν τη ζωή: σκέψεις, μόχθος, βλέμματα, χαμόγελα, λέξεις, αναστεναγμοί, όλα, γέρνουν κατά την αντίπερα όχθη. Εκεί στοχεύουν κι εκεί κατευθύνονται κι όταν φτάσουν εκεί, τότε αποκτούν το πραγματικό τους νόημα. Όλα όσα καλούνται να ξεπεράσουν κάτι, να γεφυρώσουν την αταξία, την παραφροσύνη, τον θάνατο, αφού όλα είναι ένα πέρασμα, είναι μια γέφυρα, τα άκρα της οποίας χάνονται στο άπειρο…Κι όλες οι ελπίδες μας βρίσκονται στην αντίπερα όχθη.»**

*, ** Η εισαγωγή και ο επίλογος είναι από το διήγημα του Γέφυρες της συλλογής Το σπίτι στην άκρη της πόλης του Ivo Andric σε μετάφραση Χρήστου Γκούβη.

saunterer

http://www.myspace.com/anastasiabandmk

http://www.unet.com.mk/anastasia/

http://www.myspace.com/cirkuseuropia

[.] Balkan Is Not Dead